Yapay zekâ doğru mu söylüyor? Çocuklarla cevap kontrolü için küçük bir yöntem

Akıcı ve kendinden emin bir cevap, tek başına doğruluk kanıtı değildir. Çocuklarla yapay zekâ yanıtını değerlendirirken önce metnin ne iddia ettiğini ayırabiliriz. Bir hesap mı yapıyor, bir olay mı anlatıyor, yoksa bir öneri mi sunuyor? Kontrol yolu, iddianın türüne göre seçilmelidir.

Cevabı küçük parçalara ayırın

Örnek olarak “Bu kod üç satır yazdırır” ifadesini alın. Bunun kontrolü kodu güvenli ve uygun bir ortamda çalıştırmak veya adımları kâğıtta izlemek olabilir. “Bu araç şu yaşta kullanılabilir” gibi değişebilen bir iddia içinse ilgili hizmetin güncel resmî koşullarına bakmak gerekir.

Çocuktan cevaptaki bir iddiayı seçmesini isteyin. Bütün uzun metni aynı anda değerlendirmek yerine tek cümle üzerinde çalışın. Sonra “Bunu nereden anlayabiliriz?” sorusunu sorun.

Kaynak görmek ile kaynak kontrol etmek

Bir yanıt bağlantı içeriyorsa bağlantının gerçekten açılması ve söylenen cümleyi desteklemesi gerekir. Başlığında benzer sözcükler bulunan bir sayfa her iddiaya dayanak olmaz. Kaynağın tarihi ve konusu da önemlidir.

Bir yapay zekâya aynı soruyu yeniden sormak veya başka bir araçtan aynı cevabı almak tek başına bağımsız kanıt oluşturmaz. Mümkün olduğunda ilk elden açıklama, resmî belge veya doğrudan sınanabilir bir örnek arayın. Bulunamayan bilgi için “Henüz doğrulayamadık” demek mümkündür.

Bilmediğimiz kısmı işaretleyin

Etkinlik sonunda üç alan kullanabilirsiniz: kontrol ettiklerimiz, yanlış bulduklarımız ve açık kalan sorular. Bunları tek bir doğru–yanlış puanına sıkıştırmak gerekmez. Çocuk neden emin olduğunu veya neden beklediğini anlatabilsin.

Alanya’da Yonga Akademi’nin yapay zekâ okuryazarlığı programını incelerken, öğrencilerin araç yanıtlarını nasıl denetlediğini sorun. Bir teknolojiyi kullanabilmek kadar, hangi cevabına hangi gerekçeyle güvenileceğini tartışmak da önemlidir. İyi bir kapanış sorusu şudur: “Bu cevabı arkadaşına anlatsan, dayanağını nasıl gösterirdin?”