FIRST LEGO League Nedir? Discover, Explore ve Challenge Programları Rehberi

FIRST LEGO League (kısaca FLL), ABD merkezli FIRST vakfı ile LEGO Education'ın birlikte yürüttüğü, 4-16 yaş çocuklara yönelik uluslararası bir STEM programıdır. Çocuklar takım hâlinde, o yılın küresel temasına göre bir sorunu araştırır, LEGO setleriyle bir model ya da robot yapar ve bulduklarını başkalarına anlatır. Türkiye'de program Bilim Kahramanları Derneği tarafından yürütülür ve Challenge ayağı 2004'ten bu yana "Bilim Kahramanları Buluşuyor" adıyla düzenlenir.

Velilerin sıkça karıştırdığı bir nokta: "FIRST LEGO League Jr." artık kullanılmayan eski bir addır; bugün o yaş grubu FIRST LEGO League Explore adını taşır. Bu yazıda üç programın farkını, sezonun nasıl işlediğini ve bir çocuğun nasıl katılabileceğini anlatıyoruz.

FIRST LEGO League'in üç programı

Üç programın ortak noktası, her yıl değişen bir sezon temasıdır. 2026-2027 sezonunun teması "BIOGLOW: Biyoçeşitlilik Kaşifleri" olarak açıklandı; takımlar ekosistemleri ve biyoçeşitliliğin korunmasını araştıracak.

Discover (4-6 yaş) nasıl işler?

Discover, okul öncesi çocuklar için tasarlanmış en küçük yaş programıdır. Çocuklar bir keşif setiyle temayı hikâye ve yapı taşları üzerinden ele alır; amaç, birlikte çalışma, problem çözme ve yaratıcılık gibi becerilere erken yaşta dokunmaktır. Program sınıf içinde veya bir atölyede yürütülür; puanlama veya sıralama yoktur.

Explore (6-10 yaş) nasıl işler?

Explore, velilerin en çok sorduğu programdır. Bilim Kahramanları Derneği'nin verilerine göre Türkiye'de 2014'ten bu yana 5 binin üzerinde takım ve 30 binden fazla çocuk bu programa katılmıştır. Süreç şu sırayla ilerler:

1. Takım kurulur. Bir yetişkin koç, 3-6 çocuktan oluşan takımı kaydeder. Kayıtlar genellikle Ağustos-Eylül aylarında açılır.
2. Tema öğrenilir. Takım, sezon temasını keşif setindeki hikâye ve etkinliklerle tanır.
3. Model tasarlanır. Çocuklar LEGO Education Inspire modeliyle başlar, sonra kendi takım modellerini tasarlar ve kurar.
4. Bir parça hareketlendirilir. Modelin bir bölümü WeDo 2.0 veya SPIKE Essential ile programlanır; bu, çoğu çocuğun ilk kodlama deneyimidir.
5. "Anlat Bana!" posteri hazırlanır. Takım neyi nasıl öğrendiğini bir posterle anlatır.
6. Festival. Sezon sonunda takımlar yerel festivallerde buluşur, modellerini gözlemcilere sunar ve diğer takımları görür.

Explore'da sıralama yoktur; gözlemciler takımlarla sohbet eder ve takdir ödülleri verilir. Çocuğun "kazanmak" yerine "anlatmak" üzerine odaklanması, bu yaş için en sağlıklı yarışma deneyimidir.

Challenge (9-16 yaş) nasıl işler?

Challenge, gerçek anlamda turnuva olan programdır. 4-10 kişilik takımlar, bir koç eşliğinde 2-3 aylık hazırlık döneminde üç alanda çalışır:

• Robot oyunu: Takım, LEGO Education robot platformuyla otonom bir robot tasarlar ve programlar. Robot, sezon masasındaki görevleri 2,5 dakikada olabildiğince çok tamamlamaya çalışır.
• Yenilikçi proje: Takım, sezon temasıyla ilgili gerçek bir sorunu araştırır, özgün bir çözüm geliştirir ve jüriye sunar.
• Temel değerler: Takım çalışması, keşif, kapsayıcılık ve "nazik profesyonellik" gibi değerler; jüri, takımın birlikte nasıl çalıştığını da değerlendirir.

Yerel turnuvalarda öne çıkan takımlar ulusal finale, oradan da uluslararası etkinliklere davet edilebilir. Ödüller yalnızca robot performansına değil; projeye, robot tasarımına ve temel değerlere de verilir.

Çocuğunuza hangi program uygun?

• 4-6 yaş: Discover. Kodlama yok, oyun ve yapı taşı var. Çocuk okuma yazma bilmese de katılabilir.
• 6-10 yaş: Explore. Yarışma baskısı olmadan ilk model, ilk motorlu parça, ilk sunum. Özellikle 7-9 yaş için ideal başlangıç.
• 9-16 yaş: Challenge. Düzenli çalışma, robot programlama ve jüri karşısında sunum. Blok tabanlı kodlama ve sensör mantığına aşina çocuklar daha rahat ilerler.

Yaşı 9-10 olan çocuklar için Explore ile Challenge arasında seçim yaparken çocuğun dikkat süresi, haftalık ayırabileceği zaman ve takım arkadaşlarının deneyimi belirleyici olmalıdır. İlk sezonu Explore ile geçirip ertesi yıl Challenge'a geçmek yaygın ve sağlıklı bir yoldur.

Katılım için pratik bilgiler

• Koç: Öğretmen, veli veya bir eğitim kurumunun eğitmeni olabilir. Koç, kaydı yapar, seti temin eder ve haftalık çalışmaları yönetir.
• Set: Her sezon için bir keşif seti ve robot/motor seti gerekir; setler dernek üzerinden temin edilir. Güncel ücretler her sezon başında derneğin sitesinde açıklanır.
• Zaman: Explore için haftada 1-2 saatlik 8-12 oturum yeterlidir; Challenge takımları turnuva öncesi 2-3 ay boyunca haftada birkaç saat çalışır.
• Yer: Takımlar okul, kurs merkezi veya evde çalışabilir; festival ve turnuvalar il ya da bölge bazında düzenlenir.

Yarışmaya nasıl hazırlanılır?

FIRST LEGO League'de en iyi hazırlık, çocuğun algıla-karar ver-hareket et döngüsünü ve blok tabanlı kodlamayı sezon başlamadan tanımış olmasıdır. Sensörle "engel varsa dur" diyebilen bir çocuk, Challenge masasındaki görevleri çok daha hızlı çözer. Yonga Akademi'nin 7-10 yaş Robotiğe Giriş programı tam olarak bu temeli kurar; 11-14 yaş programı ise kendi verisiyle model eğitme ile projeye derinlik katar. Robotiğin temelleri için Robotik Nedir? yazımıza da göz atabilirsiniz.

Kısaca FIRST LEGO League

FIRST LEGO League; Discover (4-6), Explore (6-10) ve Challenge (9-16) olmak üzere üç programdan oluşan, LEGO Education setleriyle yürütülen uluslararası bir STEM programıdır. Türkiye'de Bilim Kahramanları Derneği düzenler. Küçük yaş programları yarışma değil festivaldir; Challenge ise robot oyunu, proje ve temel değerlerin birlikte değerlendirildiği bir turnuvadır. Eski "FLL Jr." adı bugünkü Explore programına karşılık gelir. Türkiye'deki diğer yarışmalar için Türkiye'de Çocuklar için Robotik ve Yapay Zekâ Yarışmaları rehberimizi okuyabilirsiniz.