Robotex Türkiye Nedir? Kategoriler, Yaş Koşulu ve Katılım Rehberi

Robotex Türkiye, Estonya'nın başkenti Tallinn'de düzenlenen ve kendisini "dünyanın en büyük robotik festivali" olarak tanımlayan Robotex International'ın Türkiye ayağıdır. Türkiye'deki bölgesel yarışmalarda ve ulusal şampiyonada dereceye giren takımlar, Estonya'daki uluslararası finale davet edilir. Yarışmanın ayırt edici özelliği, yaş sınırı olmaması ve LEGO setleriyle yapılan başlangıç kategorilerinden mühendislik düzeyindeki ileri kategorilere kadar geniş bir yelpaze sunmasıdır.

Bu yazıda Robotex Türkiye'nin kategorilerini, hangi yaş için hangi kategorinin uygun olduğunu, yarışma yapısını ve hazırlık sürecini anlatıyoruz. Yarışma takvimi ve şehirler her yıl değiştiği için güncel tarihleri Robotex Türkiye'nin resmi sitesinden doğrulamanızı öneririz.

Robotex Türkiye nasıl bir yarışma?

Robotex, FIRST LEGO League gibi tema temelli bir proje programı değil, robot performansına dayalı bir yarışmadır. Her kategorinin net bir görevi vardır: rakibi ringden itmek, çizgiyi en hızlı izlemek, labirentten çıkmak, yangını söndürmek. Değerlendirme çoğunlukla süre, puan veya eleme usulüyle yapılır. Bu yapı, çocuğun "robotum ne kadar iyi çalışıyor" sorusuna somut ve anında yanıt almasını sağlar.

Yarışma iki aşamalı ilerler:

1. Bölgesel yarışmalar: Farklı şehirlerde düzenlenir; her kategoride ilk üçe giren takımlar ulusal şampiyonaya davet edilir. Örneğin 2023 sezonunda bölgesel yarışmalar İstanbul, İzmir ve Hatay'da, ulusal şampiyona Antalya'da yapılmıştır.
2. Ulusal şampiyona: Kategori şampiyonları Türkiye'yi Estonya'daki Robotex International finalinde temsil etme hakkı kazanır.

Takımlar genellikle 2-5 kişiden oluşur ve kategori başına kayıt ücreti alınır.

Kategoriler: hangi yaş için hangisi?

Robotex Türkiye kategorileri seviyeye göre gruplanır. Aşağıdaki liste son sezonlarda yer alan kategorilere dayanır; güncel sezonda küçük değişiklikler olabilir.

Çocuklar için en anlamlı giriş noktası LEGO Sumo ve LEGO Çizgi İzleyen kategorileridir. Her ikisi de LEGO Education setleriyle yapılır, kural sayısı azdır ve çocuk robotu kendi kodlar.

LEGO Sumo nasıl oynanır?

LEGO Sumo, çocukların Robotex'te en çok tercih ettiği kategoridir. Kurallar basittir:

• İki robot yuvarlak bir ringin ortasında karşı karşıya başlar.
• Başlama işaretinden sonra robotlar otonom çalışır; kumanda yoktur.
• Rakibini ringin dışına iten robot raundu kazanır.
• Robotun boyutu ve ağırlığı kategori kurallarıyla sınırlıdır.

Çocuk bu kategoride mesafe sensörüyle rakibi bulmayı, renk sensörüyle ringin beyaz kenarını algılayıp geri dönmeyi ve motor gücüyle itme stratejisi kurmayı öğrenir. Yani "algıla-karar ver-hareket et" döngüsünün tamamı tek bir robotta toplanır.

Çizgi izleyen kategorisi nasıl işler?

Robot, siyah bir çizgiyi sensörleriyle takip ederek parkuru en kısa sürede tamamlamaya çalışır. Başlangıç seviyesinde parkur basit kavisler içerir; ileri seviyede kesişmeler, kesikli çizgiler ve engeller eklenir. Çocuk, sensör okumalarını hızla motor komutuna çevirmeyi ve hızla kararlılık arasındaki dengeyi öğrenir. Bu kategori, robotik kodlamanın temel mantığını öğretmek için en iyi alıştırmalardan biridir.

Robotex mi, FIRST LEGO League mi?

İki program birbirinin alternatifi değil, farklı amaçlara hizmet eder:

• FIRST LEGO League araştırma, proje ve takım değerlerini öne çıkarır; küçük yaşlarda yarışma yoktur. Ayrıntılar için FIRST LEGO League Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
• Robotex ise robotun sahadaki performansına odaklanır; sonuç net ve hızlıdır, rekabet duygusu daha belirgindir.

Rekabetten hoşlanan, "robotum kazandı mı" sorusuyla motive olan çocuklar için Robotex; araştırmayı ve anlatmayı seven çocuklar için FIRST LEGO League daha uygun olabilir. Pek çok takım ikisine de katılır.

Hazırlık: velilere öneriler

• Kategori kurallarını sezon başında okuyun. Boyut, ağırlık ve sensör kısıtları her yıl güncellenir; robot bu kurallara göre tasarlanmalıdır.
• Önce çalışan basit robot, sonra hız. Ringde kalan yavaş bir robot, ringden çıkan hızlı bir robottan iyidir.
• Deneme ringi kurun. Beyaz kenarlı siyah bir daire ya da bantla çizilmiş çizgi, evde veya sınıfta yeterli antrenman ortamı sağlar.
• Çocuğun robotu olsun. Yarışma günü jüri veya rakip takım soru sorduğunda çocuk robotunu anlatabilmelidir; yetişkinin yaptığı robot çocuğa bir şey kazandırmaz.

Robotex için gereken sensör ve motor mantığı, Yonga Akademi'nin 7-10 yaş Robotiğe Giriş ve 11-14 yaş Robotik + Yapay Zeka Modeli Eğitme programlarının temelini oluşturur.

Kısaca Robotex Türkiye

Robotex Türkiye, Estonya merkezli Robotex International'ın Türkiye elemeleri ve ulusal şampiyonasıdır. Yaş sınırı yoktur; LEGO Sumo ve çizgi izleyen gibi başlangıç kategorileri ilkokul çağındaki çocuklar için uygundur. Yarışma robot performansına dayanır, takımlar kendi robotlarıyla katılır ve kategori başına kayıt ücreti ödenir. Ulusal şampiyonlar uluslararası finale gider. Güncel tarih, şehir ve ücret bilgileri her sezon değiştiği için resmi siteden doğrulanmalıdır. Türkiye'deki diğer yarışmalar için Türkiye'de Çocuklar için Robotik ve Yapay Zekâ Yarışmaları rehberimize göz atın.