6 Yaşta Ekransız Kodlama: Evde Denenebilecek 5 Oyun

Bir kâğıda çizdiğiniz küçük posta arabası, altı yaşındaki çocuğunuzun ilk kodlama oyununun kahramanı olabilir. Arabanın nereye gideceğine birlikte karar verir, yolunu oklarla gösterir, yanlış sokağa girdiğinde hangi oku değiştireceğinizi konuşursunuz. Bunun için tablet, robot seti veya çocuğun okuma yazma bilmesi gerekmez.

Ekransız kodlamada bir işi adımlara ayırma, yönergeleri sıraya koyma, tekrarları fark etme ve yanlış adımı düzeltme gibi fikirler oyunla ele alınır. CS Unplugged bilgisayar bilimi kavramlarını bilgisayar kullanmadan, oyun ve bulmacalarla sunar. Barefoot Computing'in 5–7 yaş etkinlikleri de teknolojik araç gerektirmeyen örnekler içerir.

Aşağıdaki beş oyun, bu fikirleri evde kâğıt ve çizimle denemeniz için hazırlandı. Altı yaş başlangıç noktasıdır: yönerge sayısını çocuğun ilgisine ve rahatlığına göre değiştirebilirsiniz. İlk gün yalnız bir oyun seçmeniz yeterli.

Başlamadan önce masayı hazırlayın

Boş kâğıtlar, kalemler ve yetişkinin önceden hazırladığı avuç büyüklüğünde kartlar yeterlidir. Küçük oyuncak parçaları kullanmadan, karakterleri kâğıda çizebilirsiniz. Oyunları masa üzerinde oynayın; kesilecek kartları yetişkin hazırlasın.

Önce siz bir kısa örnek gösterin, sonra yönergeleri çocuğun kurmasına izin verin. Birlikte beş dakika deneyip devam edip etmeyeceğinize karar verebilirsiniz; bu süre bir gelişim ölçütü değildir. “Çabuk bitir” yerine “Şimdi hangi adımı denemek istersin?” demek oyuna alan açar.

1. Posta arabasına bir yol çiz

Malzeme: Kâğıda çizilmiş 3 × 3 kareli bir mahalle, sağ ve yukarı ok kartları, kâğıttan bir araba resmi.

Hazırlık ve adımlar: Başlangıcı sol alt kareye, postaneyi sağ üst kareye çizin. Okların kâğıdın yönünü gösterdiğini kararlaştırın: sağ oku her zaman sayfanın sağına götürsün. Çocuk, arabayı oynatmadan önce okları yan yana dizsin. Ardından her ok için arabayı bir komşu kareye kaydırın. Çapraz hareket olmadığını başta birlikte deneyin.

Örnek çözüm: Sağ, sağ, yukarı, yukarı. Yukarı, yukarı, sağ, sağ dizisi de aynı hedefe varır. İki yolu birlikte denemek, aynı işin farklı adım sıralarıyla yapılabildiğini gösterir.

Kolaylaştırma: Hedefi başlangıcın iki kare sağına alın. Zorlaştırma: Ortadaki kareyi geçilemeyen bir park yapın ve parka uğramayan bir rota bulun.

Yetişkin sorusu: “Arabayı hareket ettirmeden, bu okların sonunda nerede olacağını gösterebilir misin?” Çocuk kararsızsa bütün yolu açıklamak yerine ilk oku birlikte uygulayın.

2. Resimli afişin sırasını düzelt

Malzeme: Dört büyük kart; üzerlerinde sırasıyla boş kâğıt, çizilmiş daire, içi boyanmış daire ve duvara asılmış resim olsun. Gerçekten duvara bir şey asmanız gerekmiyor.

Hazırlık ve adımlar: Kartları karıştırın. “Bir güneş afişi hazırlıyoruz; önce ne yapacağız?” diyerek sırayı çocuğun kurmasını isteyin. Her kartı göstererek hikâyeyi birlikte anlatın. Sonra çocuk bakarken iki kartın yerini değiştirin ve yeni sırayı okuyun.

Örnek çözüm: Kâğıdı hazırla → daire çiz → daireyi boya → resmi as. Resmi asma kartı boyamadan önce gelirse “Biz afişi bitirdikten sonra asmak istiyoruz” kuralına dönerek yerini değiştirebilirsiniz.

Kolaylaştırma: İlk ve son kartı siz yerleştirin. Zorlaştırma: “Güneş ışınlarını çiz” kartı ekleyin; boyamadan önce veya sonra yapılabilecek bu adımı konuşun. Her adımın tek bir zorunlu yeri olmayabilir.

Yetişkin sorusu: “Hangi iki adımın yerini değiştirsek resmimiz yine tamamlanır?” Böylece oyunun amacı ezberlenen tek sırayı bulmaktan çıkıp koyduğunuz kuralları sınamaya dönüşür.

3. Uzay treninin tekrar eden vagonları

Malzeme: Üzerlerine yıldız ve daire çizilmiş büyük kartlar, bir de “3 kez” yazan kart. Yazının yanına üç nokta koyun.

Hazırlık ve adımlar: Masaya yıldız–daire–yıldız–daire–yıldız–daire dizisini yerleştirin. Çocuktan aynı biçimde yeniden başlayan en küçük kart grubunu bulmasını isteyin. Sonra yalnız yıldız–daire çiftini bırakın; yanına üç noktalı kartı koyarak çifti üç kez çizmesini veya kartlarla kurmasını isteyin.

Örnek çözüm: Tekrarlanan bölüm yıldız–dairedir. Bu bölümü üç kez uygulamak altı vagon oluşturur. “3 kez” bütün çifti tekrar eder; yalnız son daireyi değil.

Kolaylaştırma: Önce iki tekrar kullanın ve her çifti parmağınızla birlikte gösterin. Zorlaştırma: Çiftin içine bir üçgen ekleyin; yıldız–daire–üçgen grubunu iki kez kurun.

Yetişkin sorusu: “Bu uzun treni, bütün vagonları tek tek saymadan bana nasıl tarif edersin?” Çocuğun kendi sözleriyle verdiği açıklamayı da geçerli kabul edin.

4. Yanlış oku bulan rota dedektifi

Malzeme: 3 × 3 kareli kâğıt, sağ–sol–yukarı ok kartları ve bir kâğıt karakter.

Hazırlık ve adımlar: Karakteri sol alt kareye, hedefi sağ alt kareye koyun. Önüne bilerek sağ–yukarı komutlarını yerleştirin. “Planımız hedefe götürüyor mu?” diye sorun. Her komutu uygulayıp durduğunuz kareyi işaretleyin. Çocuktan yalnız bir kartı değiştirerek yeniden denemesini isteyin.

Örnek çözüm: İlk sağ oku ortadaki alt kareye, yukarı oku orta kareye götürür. İkinci kartı sağ yaparsanız karakter sağ alt hedefe varır. Yanlış olan çocuğun kendisi değil, denediğiniz plandaki bir adımdır.

Kolaylaştırma: Değiştirilecek kartı işaretleyin ve iki seçenek sunun. Zorlaştırma: Hedefi sağ üst kareye taşıyın; sağ–sağ–yukarı–sol dizisindeki son kartı değiştirin. Çözüm, son kartı yukarı yapmaktır.

Yetişkin sorusu: “Hangi adıma kadar planımız işe yaradı?” Baştan rastgele değiştirmek yerine adımları izlemeyi birlikte deneyin.

5. Kart postanesinin kuralı

Malzeme: İki büyük kâğıt zarf çizimi; biri yıldız işaretli, diğeri boş. Altı büyük karta sırasıyla sarı yıldız, mavi yıldız, sarı daire, mavi daire, üçgen ve yan yana yıldız ile daire çizin.

Hazırlık ve adımlar: Kuralı birlikte söyleyin: “Kartta yıldız varsa yıldızlı zarfa, yoksa diğer zarfa.” Kartları tek tek açın. Çocuk önce kararını söylesin, sonra kartı uygun zarf çiziminin üzerine koysun. Bütün kartlar bitince her zarfın içindekileri aynı kuralla kontrol edin.

Örnek çözüm: Sarı yıldız ve mavi yıldız aynı zarfa gider. Sarı daire diğer zarfa gider; çünkü kuralımız renge değil şekle bakar. Yıldızla dairenin birlikte bulunduğu kartta yıldız olduğu için yıldızlı zarf seçilir.

Kolaylaştırma: Yalnız yıldız ve daire kartları kullanın. Zorlaştırma: Yeni turda kuralı “İki şekil varsa yıldızlı zarfa” olarak değiştirin; önceki yerleşimi yeni kuralla yeniden yapın.

Yetişkin sorusu: “Kural değişince bu kartın yeri de değişti mi, neden?” Çocuğun açıklaması, doğru zarfa ulaşması kadar güzel bir konuşma başlangıcıdır.

Oyun bittikten sonra neye bakmalı?

Bir puan tablosu hazırlamanız gerekmiyor. Hangi oyunu tekrar istediğini, yönergeyi resimle mi sözle mi anlatmayı seçtiğini ve nerede yardım istediğini not edebilirsiniz. “Bugün iki oku kendin değiştirdin” gibi yaptığını tarif eden bir cümle kullanın. Bu oyunlar zekâ testi, okul başarısı ölçümü veya kursa hazır olma sınavı değildir.