Evet–hayır ağacı: Nesneleri sorularla ayırma oyunu

Bir nesneyi tanımaya çalışırken soruların sırası sonucu etkileyebilir. Çocuklarla bu fikri bir karar ağacı oyunu üzerinden konuşabilirsiniz. Kâğıdın üst kısmına bir soru, altına evet ve hayır yolları çizin. Her yol bir sonraki soruya veya gruba ulaşsın. Burada ağacı çocuk ve yetişkin elle kurar; veriden otomatik öğrenen model çalıştırılmaz.

İlk soruyu seçin

Turuncu ve mavi daireler ile turuncu ve mavi karelerden oluşan kartlar hazırlayın. İlk soru “Daire mi?” olsun. Evet yolunda daireler, hayır yolunda kareler bulunsun. Sonra her yolun altında renk sorusu ekleyin. Böylece dört son kutu oluşur.

Çocuk tek bir kartı başlangıçtan sona ilerletsin. Her soruda hangi yolu seçtiğini söylesin veya simgeyle göstersin. Kartı son kutuya doğrudan koymak yerine soruların sırasını izlemek, ağacın nasıl çalıştığını görünür kılar.

Soru sırasını değiştirin

İkinci ağaçta önce renk, sonra biçim sorulsun. Aynı kartların yine doğru son kutulara ulaşıp ulaşmadığını kontrol edin. Farklı soru sıralarının aynı ayrımı yapabildiği görülebilir. Her iki tasarımın kaç soru kullandığını ve hangi kartlarda nasıl ilerlediğini karşılaştırın.

Ardından yeşil bir üçgen kart ekleyin. “Daire değilse karedir” varsayımı bu örnekte işe yaramaz. Hayır yolunun gerçekten bütün diğer şekilleri mi, yalnız kareleri mi anlattığını konuşun. Daha geniş örnek kümesi, eski sorunun veya son etiketin değişmesini gerektirebilir.

Ağacın sınırını açıklayın

Elle yazılmış soruların veriden öğrenilmiş bir karar ağacıyla aynı şekilde üretildiğini söylemeyin. Bu oyunda soruları insanlar belirler. Makine öğrenmesiyle bağ kurarken hangi bölümün benzetme, hangi bölümün gerçek hesaplama olduğu açık olmalıdır.

Alanya’da Yonga Akademi’nin ekransız yapay zekâ yaklaşımını incelerken bu tür ayrımların nasıl anlatıldığını öğrenebilirsiniz. Evet–hayır ağacının amacı çocuğun her nesneyi hemen etiketlemesi değil; kullandığı soruların kapsamını ve yeni örnekte hangi varsayımın yetersiz kaldığını görmesidir.