Yalnız kırmızı elmalarla öğrenirsek neyi kaçırırız?

Bir grubu anlatan örneklerin hepsi birbirine çok benziyorsa, çocuk hangi özelliğin gerçekten önemli olduğunu tartışabilir. Elma çizimleriyle hazırlanacak küçük bir oyun bu soruyu görünür kılar. Amaç meyve bilgisini sınamak değil, gördüğümüz örneklerin kurduğumuz açıklamayı nasıl etkileyebildiğini konuşmaktır.

Örnek kümesini bilinçli olarak sınırlayın

İlk aşamada farklı büyüklüklerde ama yalnız kırmızı elma çizimleri gösterin. “Bu gruptaki ortak özellikler neler?” diye sorun. Çocuk kırmızı rengi, sapı veya biçimi söyleyebilir. Verdiği cevabı not edin; doğru özelliği yetişkin adına hemen seçmeyin.

Ardından yeşil bir elma çizimi ekleyin. “Bu da aynı grupta olabilir mi?” sorusuyla önceki açıklamaya dönün. Çocuk yalnız rengi kullanmışsa yeni örnek kararını değiştirebilir. Eğer baştan başka özelliğe bakmışsa bunun nedenini dinleyin. Oyunun sonucu önceden bütün çocuklar için aynı olmak zorunda değildir.

Karşı örneği ekleyin

Sonraki turda kırmızı bir top resmi gösterin. Kırmızı olması onu elma yapar mı? Böylece bir özelliğin grupta sık görünmesiyle tek başına yeterli olması arasındaki fark konuşulur. Çocuk yeni bir açıklama önerebilir veya daha fazla örnek görmek isteyebilir.

Bu etkinlik gerçek bir bilgisayar modelinin nasıl sonuç vereceğine ilişkin deney raporu değildir. Çocukların kartlar üzerinde yaptığı bir canlandırmadır. Bilgisayarda bir sınıflandırıcı kullanılırsa hangi örneklerle çalıştığı ve yeni görüntülerde ne yaptığı ayrıca ölçülmelidir.

Sonucu bir cümleyle sınırlandırın

Etkinlik sonunda “Yapay zekâ artık her elmayı bilir” gibi bir sonuç yerine “İlk örneklerde yalnız kırmızı elmalar vardı; yeni örnek gelince kuralı yeniden konuştuk” cümlesini kullanabilirsiniz. Bu cümle ne yapıldığını açıkça anlatır ve kapsamı büyütmez.

Çocuğun kendi örnek setini hazırlamasına da izin verin. Ancak gerçek kişileri görünüşlerine göre ayıran kartlar yerine nesne ve şekillerle çalışın. Eğitim sorusunu açmak için kişisel veya hassas özelliklere ihtiyaç yoktur.

Alanya’da Yonga Akademi’nin ekransız yapay zekâ yaklaşımını araştırırken örneklerin çeşitliliğinin nasıl ele alındığını sorun. Öğrenme konuşması, yalnız benzerleri bulduğumuzda değil; yeni bir örnek eski açıklamamıza uymadığında da derinleşebilir.