Ekransız Yapay Zekâ Nedir? Alanya’da Çocuklar İçin İlk Adım

Ekransız yapay zekâ eğitimi, yapay zekânın bazı çalışma fikirlerini bilgisayar açmadan; kartlar, çizimler ve birlikte yapılan denemelerle ele almaktır. Çocuk bir örneği inceler, tahminde bulunur ve yeni bir örnek geldiğinde fikrinin işe yarayıp yaramadığını görür. Masadaki kartlar gerçek bir yapay zekâ sistemine dönüşmez; onun nasıl öğrenebildiğini ve neden yanılabildiğini konuşmak için kullanılır.

Alanya’da Yonga Akademi olarak bu konuyu merak eden aileler için önce kavramı açıklıyor, ardından evde deneyebileceğiniz küçük bir örnek veriyoruz. Bu yazıdaki kart denemesi için özel bir set satın almanız gerekmiyor.

Çocuk ekran olmadan yapay zekâ hakkında ne öğrenebilir?

Bir kararın hangi örneklere dayandığını, örnekler değişince tahminin neden değişebildiğini ve her tahmine güvenilemeyeceğini konuşabilir. Buradaki amaç bir uygulamayı kullanmayı öğretmekten önce, “Bu sonuca nasıl vardın?” sorusunu anlaşılır hâle getirmektir.

AI Unplugged yapay zekâ öğretimi için kart ve masa oyunu materyalleri yayımlıyor. CS Unplugged ise daha geniş bilgisayar bilimi konularını bilgisayarsız oyunlarla ele alıyor. Bu iki yaklaşım, teknik bir fikrin mutlaka ekran başında anlatılması gerekmediğini gösteriyor.

Ekransız bir etkinlik, bilgisayarda model oluşturmanın bütün ayrıntılarını öğretmez. Başlangıç için bir fikri görünür kılar. İleride dijital bir çalışmaya geçildiğinde aynı soruya geri dönülebilir: “Elimizde hangi örnekler vardı; hangilerini hiç görmemiştik?”

Ekransız kodlama ile ekransız yapay zekâ aynı şey mi?

Tam olarak değil. Bir karaktere “iki kare ilerle, sağa dön” demek yönerge ve sıralama çalışmasıdır. Örnek kartlara bakarak daha önce görmediğiniz bir kartın hangi gruba ait olabileceğini tahmin etmek ise öğrenme ve sınıflandırma fikrini konuşmaya yarar.

İkisinde de kâğıt kullanılabilir; fark malzemede değil, sorudadır. Her sıralama veya eşleştirme oyununa yapay zekâ demek doğru olmaz. Ekransız kodlama oyunları rehberimizdeki etkinlikler bu ayrımı koruyarak yönerge, tekrar ve hata düzeltme üzerine kuruludur.

Evde ilk deneme: “Elmaların hepsi kırmızı mı?”

Bu etkinlik için büyük kâğıt kartlar ve renkli kalemler yeterli. Kartları yetişkin hazırlasın. Meyve çizimleri kullanın; fotoğraf, hesap açma veya kişisel bilgi paylaşma gerekmiyor.

Aşağıdaki örnek, bu yazı için hazırlanmış bir anlatım oyunudur. Yonga’da yapılmış bir dersin kaydı ya da çocuğun yeteneğini ölçen bir test değildir.

1. İki kırmızı elma ve iki sarı muz çizin. Bunlar başlangıç örnekleriniz olsun.
2. Kartları birlikte inceleyin. “Elmayı muzdan ayırırken neye baktın?” diye sorun. Renk, şekil veya sap gibi farklı cevapları dinleyin.
3. Çocuk “Elmalar kırmızı” derse bu düşünceyi hemen düzeltmeyin. “Bunu hangi kartlarda gördük?” diye birlikte kontrol edin.
4. Önceden ayırdığınız bir yeşil elma kartını gösterin. “Bu yeni kart için ne düşünüyorsun? İlk fikrimiz yeterli oldu mu?” diye sorun.
5. Başlangıç örneklerine yeşil elmayı da ekleyin. Çocuğun açıklamasını değiştirip değiştirmediğini konuşun.

Çocuk baştan şekle bakmışsa oyunu yanlış oynamış olmaz. Tam tersine, farklı bir özelliği kullanmıştır. “Rengi farklı olsa da neden elma dedin?” sorusuyla devam edebilirsiniz. Belirli bir yanlış cevabı vermesini beklemeyin.

Bu masada bir bilgisayar modeli eğitmiyoruz. Az sayıdaki örnekten acele sonuç çıkarma ve yeni örnekle o sonucu yeniden düşünme durumunu canlandırıyoruz. Gerçek makine öğrenmesinde örnekler ve öğrenme yöntemi daha karmaşıktır; bu oyun onların basitleştirilmiş bir benzetmesidir.

Çocuk yanlış tahmin ederse nasıl karşılık verebilirim?

Önce hangi özelliğe baktığını sorun. “Yanlış, tekrar yap” yerine “Bu kartı neden buraya koydun?” demek, kullandığı fikri duymanızı sağlar.

Bir sonraki denemede yalnız bir şeyi değiştirin: yeni bir örnek ekleyin veya baktığınız özelliği konuşun. Etkinliğin hedefi bütün kartları hızla doğru yere koymak değildir. Çocuk sıkılırsa bırakın. Tek bir oyundan zekâ düzeyi, okul başarısı veya gelecekteki mesleği hakkında sonuç çıkarmayın.

Kurucuların anlatımıyla “Alanya’da ilk yapay zekâ kursu”

Kurucularımız, Zekaland.com döneminde Alanya’da ilk yapay zekâ kursunu verdiklerini belirtiyor. Bu beyanı bağımsız bir kaynaktan doğrulamadık; yalnız kurucuların kurum geçmişine ilişkin anlatımı olarak aktarıyoruz.

Kurumun adı, MEB’in adlandırma gereklilikleri nedeniyle Zekaland’dan Yonga Akademi’ye değişti. Burada anlatılan, farklı bir kurumun açılması değil, aynı kurumun yeni adıyla devam etmesidir. Ekransız çalışmaları konuşurken de ailelerin somut örnekleri görmesini önemsiyoruz: Çocuk ne yapacak, eğitmen hangi soruyu soracak, yapılan deneme nasıl konuşulacak?

Alanya’da ekransız yapay zekâ eğitimi hakkında nasıl bilgi alabilirim?

Çocuğunuzun yaşını ve önceki deneyimini WhatsApp üzerinden paylaşarak ekransız çalışmaların programdaki yerini sorabilirsiniz. Aktif bir 10 yaş robotik kodlama ve yapay zekâ grubumuz bulunuyor. Diğer yaşlar için grup uygunluğu, ekransız etkinliklerin kapsamı, ders günleri ve ücret ayrıca teyit edilir.

Merkezimiz Oba Mahallesi, Mevlüt Çavuşoğlu Bulvarı No:126, Rota Plaza B Blok, Kat:2, Dükkan No:6, 07460 Alanya/Antalya adresinde. Yapay zekâ eğitimi sayfamızı inceleyebilir veya 0535 255 07 70 numarasından bilgi alabilirsiniz.